Menurut kajian terkini, tumbuhan dan haiwan semakin pupus sekurang-kurangnya 1000 kali lebih pantas berbanding sebelum manusia muncul, menunjukkan bahawa kita mungkin sedang menuju ke arah kepupusan besar keenam.
Para saintis dahulu percaya kadar kepupusan masa lalu jauh lebih tinggi menjadikan perbandingan dengan kadar kepupusan masa kini kurang ketara. Namun, kajian terkini oleh Universiti Duke mencadangkan kadar kepupusan masa lalu mungkin jauh lebih rendah daripada yang dipercayai sebelum ini manakala kadar kepupusan masa kini kelihatan sekitar 10 kali lebih tinggi daripada yang dipercayai.
Berpandukan fakta ini, ahli biologi Stuart Pimm dari Universiti Duke menyatakan bahawa "Kita berada di ambang kepupusan keenam….. Sama ada kita dapat mengelakkannya atau tidak bergantung pada tindakan kita.”
Kerja beliau, yang kini diterbitkan oleh Journal of Science, menerima pujian besar daripada komuniti saintifik. Dalam kajiannya, beliau menumpukan pada kadar spesies yang pupus dan bukannya jumlah keseluruhan spesies. Beliau memanggil angka ini sebagai “kadar kematian” yang diukur berdasarkan bilangan spesies yang pupus setiap tahun daripada 1 juta spesies.
Pada tahun 1995, Pimm menentukan kadar kepupusan sebelum manusia sekitar 1 tetapi berdasarkan penemuan baru ini, beliau menganggarkan nilai ini sekitar 0.1 yang merupakan satu magnitud lebih rendah daripada kepercayaan awalnya.
Untuk meletakkan kepentingan isu ini dalam perspektif, kadar kematian hari ini adalah sekitar 100 hingga 1000.
Menurut Institut Penyelidikan Ekologi di Brazil, terdapat banyak sebab peningkatan dramatik kadar kematian ini tetapi faktor utama adalah kehilangan habitat. Apabila manusia terus berkembang dan memasuki habitat semula jadi, haiwan terpaksa berpindah. Mereka yang mempunyai keperluan habitat khusus tidak dapat menyesuaikan diri dengan persekitaran baru manakala yang lain terpinggir oleh spesies asli menyebabkan mereka hilang.
Satu contoh utama boleh dilihat pada kes marmoset buffy-tufted-ear di mana manusia mengambil alih sebahagian habitat semula jadi mereka dan spesies marmoset pesaing mengambil alih baki habitat menyebabkan marmoset buffy-tufted-ear jatuh ke dalam senarai rentan antarabangsa.
Contoh serupa lain ialah kes jerung white-tip yang suatu masa dahulu merupakan pemangsa paling banyak di bumi tetapi kini diburu sehingga jarang sekali dilihat. Tiada siapa yang menggambarkan ini dengan lebih baik daripada Boris Worm, ahli biologi marin dari Dalhousie yang menyatakan, "Jika kita tidak berbuat apa-apa, ini akan berakhir seperti dinosaur."
Seperti yang disebut di awal, jika kita menuju ke kepupusan besar keenam, ini bukan kali pertama ia berlaku. Dalam lima kali sebelumnya, kepupusan besar sering dikaitkan dengan hentaman meteor. Satu contoh terkenal ialah kepupusan besar dinosaur 66 juta tahun lalu yang membunuh dinosaur serta ¾ daripada semua spesies di bumi. Satu lagi kepupusan yang lebih dahsyat ialah Great Dying 252 juta tahun lalu yang membunuh lebih 90 peratus spesies dunia.
Walaupun kajian saintifik melukis gambaran suram, masih ada harapan. Menurut Pimm dan Jenkins, penggunaan telefon pintar dan aplikasi seperti iNaturalist boleh membantu orang biasa dan ahli biologi mengenal pasti spesies yang terancam. Dengan cara ini, mereka boleh meningkatkan kesedaran dan membolehkan ahli biologi menyelamatkan spesies ini menggunakan pembiakan dalam kurungan dan teknik lain.
Satu contoh kejayaan yang ketara ialah kisah tamarin singa emas. Beberapa dekad lalu dipercayai spesies ini pupus akibat kehilangan habitat tetapi nasib baik seekor ditemui di kawasan terpencil Brazil dan dibiak dalam kurungan. Hari ini ahli biologi telah menyediakan hutan baru untuk mereka tinggal dan menurut Jenkins, “Kini terdapat lebih banyak tamarin daripada tempat untuk mereka tinggal”.
Jadi….Adakah kita berada di ambang kepupusan keenam? Ia terpulang kepada anda…..
Ditulis oleh: Sukree Sachamuniwongse
Dalam talian:
Journal Science: http://www.sciencemag.org