Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, τα φυτά και τα ζώα εξαφανίζονται τουλάχιστον 1000 φορές πιο γρήγορα από ό,τι πριν την εμφάνιση του ανθρώπου, υποδηλώνοντας ότι ενδέχεται να κατευθυνόμαστε προς την έκτη μεγάλη εξαφάνιση.
Οι επιστήμονες πίστευαν παλαιότερα ότι οι προηγούμενοι ρυθμοί εξαφάνισης ήταν πολύ υψηλότεροι, καθιστώντας τη σύγκριση με τους σημερινούς ρυθμούς λιγότερο έντονη. Ωστόσο, πρόσφατες μελέτες του Πανεπιστημίου Duke υποδεικνύουν ότι οι προηγούμενοι ρυθμοί εξαφάνισης μπορεί να ήταν πολύ χαμηλότεροι από ό,τι πιστευόταν, ενώ οι σημερινοί ρυθμοί φαίνεται να είναι περίπου 10 φορές υψηλότεροι από ό,τι θεωρούνταν.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, ο βιολόγος Stuart Pimm από το Πανεπιστήμιο Duke δήλωσε ότι «Βρισκόμαστε στα πρόθυρα της έκτης εξαφάνισης... Το αν θα την αποφύγουμε ή όχι θα εξαρτηθεί από τις ενέργειές μας».
Η εργασία του, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Science, έλαβε μεγάλη αναγνώριση από την επιστημονική κοινότητα. Σε αυτήν, εστιάζει στον ρυθμό με τον οποίο τα είδη εξαφανίζονται και όχι στον συνολικό αριθμό των ειδών. Ονομάζει αυτόν τον αριθμό «ρυθμό θανάτου», που μετριέται από τον αριθμό των ειδών που εξαφανίζονται κάθε χρόνο ανά 1 εκατομμύριο είδη.
Το 1995, ο Pimm είχε προσδιορίσει ότι ο προανθρώπινος ρυθμός εξαφάνισης ήταν περίπου 1, αλλά με βάση αυτά τα νέα ευρήματα, αποδίδει αυτή την τιμή περίπου στο 0,1, που είναι μια τάξη μεγέθους χαμηλότερη από την αρχική του πεποίθηση.
Για να κατανοήσουμε τη σημασία του ζητήματος, ο σημερινός ρυθμός θανάτου είναι περίπου 100 έως 1000.
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Οικολογικής Έρευνας στη Βραζιλία, υπάρχουν πολλοί λόγοι για αυτήν τη δραματική αύξηση του ρυθμού θανάτου, αλλά ο κύριος παράγοντας είναι η απώλεια οικοτόπων. Καθώς οι άνθρωποι συνεχίζουν να επεκτείνονται και να εισβάλλουν σε φυσικούς οικοτόπους, τα ζώα εκτοπίζονται. Όσα έχουν συγκεκριμένες απαιτήσεις οικοτόπου δεν μπορούν να προσαρμοστούν στο νέο περιβάλλον, ενώ άλλα εκτοπίζονται από ντόπια είδη, με αποτέλεσμα να εξαφανίζονται.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση του μαρμοσέτου με τα χρυσαφένια αυτιά, όπου οι άνθρωποι κατέλαβαν μέρος του φυσικού του οικοτόπου και ένα ανταγωνιστικό είδος μαρμοσέτου κατέλαβε το υπόλοιπο, με αποτέλεσμα ο μαρμοσέτος με τα χρυσαφένια αυτιά να καταχωρηθεί στη διεθνή λίστα ευάλωτων ειδών.
Ένα άλλο παρόμοιο παράδειγμα είναι ο λευκοράχης καρχαρίας, που κάποτε ήταν από τους πιο άφθονους θηρευτές στη γη, αλλά έχει κυνηγηθεί τόσο πολύ που πλέον σπάνια εμφανίζεται. Κανείς δεν το συνοψίζει καλύτερα από τον Boris Worm, θαλάσσιο βιολόγο του Dalhousie, που δήλωσε: «Αν δεν κάνουμε τίποτα, αυτό θα ακολουθήσει την πορεία των δεινοσαύρων».
Όπως αναφέρθηκε στην αρχή, αν κατευθυνόμαστε προς την έκτη μεγάλη εξαφάνιση, αυτή δεν θα είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι τέτοιο. Στις προηγούμενες πέντε φορές, οι μαζικές εξαφανίσεις συχνά συνδέονταν με προσκρούσεις μετεωριτών. Μια αξιοσημείωτη περίπτωση είναι η μεγάλη εξαφάνιση των δεινοσαύρων πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια, που εξόντωσε τους δεινοσαύρους καθώς και τα ¾ όλων των ειδών στη γη. Μια ακόμη πιο καταστροφική εξαφάνιση ήταν η Μεγάλη Αποψίλωση πριν από 252 εκατομμύρια χρόνια, που σκότωσε πάνω από το 90% των ειδών του κόσμου.
Παρόλο που οι επιστημονικές μελέτες παρουσιάζουν μια σκοτεινή εικόνα, υπάρχει ακόμα ελπίδα. Σύμφωνα με τον Pimm και τον Jenkins, η χρήση smartphones και εφαρμογών όπως το iNaturalist μπορεί να βοηθήσει απλούς ανθρώπους και βιολόγους να εντοπίσουν είδη που κινδυνεύουν. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούν να ευαισθητοποιήσουν το κοινό και να επιτρέψουν στους βιολόγους να σώσουν αυτά τα είδη μέσω αιχμαλωσίας αναπαραγωγής και άλλων τεχνικών.
Ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα είναι η επιτυχημένη ιστορία του χρυσού λιονταριού ταμαρίνου. Πριν από δεκαετίες, πιστευόταν ότι αυτό το είδος είχε εξαφανιστεί λόγω απώλειας οικοτόπου, αλλά ευτυχώς βρέθηκε ένα άτομο σε απομακρυσμένες περιοχές της Βραζιλίας και αναπαράχθηκε σε αιχμαλωσία. Σήμερα, οι βιολόγοι έχουν διαμορφώσει ένα νέο δάσος για να ζήσουν και σύμφωνα με τον Jenkins, «Τώρα υπάρχουν περισσότερα ταμαρίνια από όσα μέρη για να τα τοποθετήσουμε».
Λοιπόν... Βρισκόμαστε στα πρόθυρα της έκτης εξαφάνισης; Εξαρτάται από εσάς...
Γράφτηκε από: Sukree Sachamuniwongse
Online:
Journal Science: http://www.sciencemag.org